Family Health and Population Rejuvenation Journal

fa ارزیابی وضعیت بهره‌گیری سالمندان از فناوری‌های دیجیتال پشتیبان سلامت شناختی Assessment of Older Adults’ Use of Digital Technologies to Support Cognitive Health بهداشت health پژوهشي Research Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: با توجه به افزایش جمعیت سالمندان و گسترش فناوری‌های دیجیتال، استفاده از فناوری‌های پشتیبان سلامت شناختی می‌تواند فرصت‌هایی برای حفظ و تقویت عملکرد شناختی سالمندان فراهم کند. با این حال، دسترسی به فناوری لزوماً به استفاده واقعی از آن منجر نمی‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت دسترسی، استفاده و تمایل به استفاده از فناوری‌های دیجیتال پشتیبان سلامت شناختی و بررسی برخی عوامل مرتبط با آن در سالمندان ساکن شهرهای رشت، بابل و مشهد انجام شد. روش‌ها: این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی در پاییز 1404 بر روی 150 سالمند 60 سال و بالاتر ساکن شهرهای رشت، بابل و مشهد انجام شد. نمونه‌گیری به روش در دسترس و با اختصاص 50 نفر به هر شهر انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته و به روش مصاحبه چهره‌به‌چهره جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS نسخه 23 تحلیل شدند. برای بررسی ارتباط بین متغیرهای کیفی از آزمون مجذور کای و برای مقایسه متغیرهای کمی بین گروه‌ها از آزمون‌های غیرپارامتری مناسب استفاده شد. سطح معناداری کمتر از 0/05 در نظر گرفته شد. نتایج: میانگین سنی شرکت‌کنندگان 5/84 ± 68/83سال بود. میزان استفاده از نرم افزار های تقویت حافظه در شهر بابل  62/2در شهر رشت  48/7 و در شهر مشهد 39/3 درصد بود. تمایل به استفاده نیز درشهر بابل  66 در شهر رشت 58 و در شهر مشهد 36درصد گزارش شد و بین شهر محل سکونت و تمایل به استفاده از نرم افزار های تقویت حافظه رابطه معناداری مشاهده شد (0/008  p=). دسترسی به پیام‌رسان‌ها با استفاده از نرم افزار های  تقویت حافظه ارتباط معنادار داشت، به‌طوری‌که میزان استفاده در افراد دارای دسترسی به پیام‌رسان 59/1 درصد و در افراد فاقد دسترسی 6/3  درصد بود همچنین بین استفاده قبلی از نرم افزار‌ها و تمایل به استفاده رابطه معنادار وجود داشت. (0/001 p<) نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان داد که با وجود دسترسی نسبتاً مطلوب سالمندان به گوشی‌های هوشمند، استفاده از نرم افزار های تقویت حافظه در میان آنان محدودتر بود. میزان استفاده از این نرم افزار ها در سه شهر متفاوت بود و بین شهر محل سکونت و تمایل به استفاده از نرم افزار های تقویت حافظه رابطه معناداری مشاهده شد. همچنین، دسترسی به پیام‌رسان‌ها با استفاده از نرم افزار های تقویت حافظه و استفاده قبلی از این نرم افزار ها با تمایل به استفاده از آن‌ها ارتباط معنادار داشت. در مقابل، بین سن سالمندان و تمایل به استفاده از نرم افزار های تقویت حافظه رابطه معناداری مشاهده نشد. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که در جمعیت مورد مطالعه، دسترسی به فناوری به‌تنهایی به استفاده از فناوری‌های پشتیبان سلامت شناختی منجر نمی‌شود و تجربه قبلی و میزان تعامل با فناوری‌های دیجیتال با استفاده و تمایل به استفاده از این ابزارها ارتباط دارند.  </div> <h3 style="text-align:justify">Background and Objectives: Given the growing elderly population and the expansion of digital technologies, the use of cognitive health support technologies can provide opportunities to maintain and enhance the cognitive function of older adults. However, access to technology does not necessarily lead to its actual use. The present study aimed to evaluate the status of access, use, and willingness to use digital technologies supporting cognitive health, and to examine some factors related to these, among older adults living in the cities of Rasht, Babol, and Mashhad.</h3> <h3 style="text-align:justify">Materials and Methods: This descriptive-analytical cross-sectional study was conducted in the autumn of 1404 (2025) on 150 older adults aged 60 years and above living in the cities of Rasht, Babol, and Mashhad. Sampling was performed using the convenience method, with 50 individuals assigned to each city. Data were collected using a researcher-made questionnaire through face-to-face interviews and analyzed with SPSS software version 23. The chi-square test was used to examine the relationship between qualitative variables, and appropriate non-parametric tests were used to compare quantitative variables between groups. A significance level of less than 0.05 was considered.</h3> <h3 style="text-align:justify">Results: The mean age of the participants was 68.83 ± 5.84 years. The rates of using memory-training applications were 62.2% in Babol, 48.7% in Rasht, and 39.3% in Mashhad. Willingness to use these applications was reported by 66% of participants in Babol, 58% in Rasht, and 36% in Mashhad. A statistically significant association was found between the city of residence and willingness to use memory-training applications (p = 0.008). Access to messaging applications was significantly associated with the use of memory-training applications, with usage rates of 59.1% among participants with access to messaging applications and 6.3% among those without such access. Furthermore, a statistically significant association was observed between previous use of these applications and willingness to use them (p < 0.001).</h3> <h3 style="text-align:justify">Conclusion: The findings of this study showed that despite the relatively favorable access of older adults to smartphones, the use of memory enhancement software was more limited among them. The rate of use of these software applications differed across the three cities, and a significant relationship was observed between the city of residence and willingness to use memory enhancement software. Also, access to messaging apps had a significant relationship with the use of memory enhancement software, and previous use of these software applications had a significant relationship with willingness to use them. In contrast, no significant relationship was observed between the age of older adults and willingness to use memory enhancement software. Overall, the results indicate that in the studied population, access to technology alone does not lead to the use of cognitive health support technologies, and previous experience and the level of interaction with digital technologies are related to the use of and willingness to use these tools.</h3> سالمندان, فناوری دیجیتال, تقویت حافظه, سلامت شناختی, نرم افزارها Older adults, Digital technology, Memory enhancement, Cognitive health, Applications 76 86 http://fhprj.esfrums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-51-2&slc_lang=fa&sid=1 Marjan Niktalemi مرجان نیک طالمی 0009-0007-5824-5704 No Student Research Committee, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران Maryam Ghorbanzadeh مریم قربانزاده 0009-0009-8986-1176 No Student Research Committee, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران Samaneh Pourhadi سمانه پورهادی 0000-0002-3511-1654 No Social Determinants of Health Research Center, Health Research Institute, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran دکترای تخصصی سالمندشناسی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران Aram Tirgar آرام تیرگر 0000-0002-4123-7632 Yes Mobility Impairment Research Center, Health Research Institute, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran دکترای تخصصی مهندسی بهداشت حرفه ای، مرکز تحقیقات اختلال حرکت، پژوهشکده سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران