Family Health and Population Rejuvenation Journal

fa اثرات سموم و آلاینده‌های نوپدید ناشی از فیلتر و مصرف سیگار بر شاخص‌های باروری زنان و مردان: یک مرور حیطه ای به‌همراه شناسایی شکاف‌های پژوهشی Effects of Toxicants and Emerging Pollutants from Cigarette Filters and Smoking on Female and Male Fertility Indicators: A Scoping Review with Identification of Research Gaps بهداشت health مروری Review Article زمینه و هدف: بقایای فیلتر و ته‌سیگار حاوی هزاران ترکیب شیمیایی، فلزات سنگین و میکروپلاستیک‌های استات سلولز هستند که امروزه به&rlm;عنوان آلاینده‌های نوپدید محیطی شناخته می‌شوند. بااین&rlm; حال، شواهد پراکنده‌ای در خصوص پیوند میان این آلاینده‌ها و پیامدهای باروری وجود دارد. هدف از مطالعۀ حاضر، مرور دامنه‌ای شواهد موجود پیرامون اثرات این آلاینده‌ها بر شاخص‌های باروری زنان و مردان و تعیین شکاف‌های پژوهشی موجود بود. روش‌ها: این مطالعۀ مرور دامنه‌ای براساس چهارچوب پنج‌مرحله‌ای آرکسی و اومالی (Arksey & O’Malley) و راهنمای پریزما برای مرورهای دامنه‌ای (PRISMA-ScR) انجام شد. جست‌وجوی جامع در پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی PubMed، Scopus، و Web of Science و پایگاه‌های ملیِ SID و Magiran از ژانویه 1986 تا مارس ۲۰۲۵ با ترکیب کلیدواژه‌های MeSH و آزاد صورت گرفت. غربالگری و استخراج داده‌ها توسط دو پژوهشگر به&rlm;صورت مستقل انجام شد. مطالعات اولیه و سنتزهای شواهد که به بررسی سموم سیگار، ترکیبات فیلتر و پیامدهای باروری پرداخته بودند، وارد مطالعه شدند. نتایج: از میان 61596 عنوان/چکیده غربال‌شده، در نهایت، 10 مطالعۀ واجد شرایط وارد بررسی نهایی شدند. یافته‌ها نشان داد که ترکیبات سمی و فلزات سنگین (ازجمله کادمیوم، سرب و نیکوتین) ازطریق القای استرس اکسیداتیو، قطعه‌قطعه&rlm; شدن DNA اسپرم و اختلالات هورمونی، با افت غلظت و تحرک اسپرم در مردان، و با کاهش ذخیره تخمدانی (افتAMH ) و تسریع آپوپتوز فولیکولی در زنان همراه هستند. شواهد نشان داد که اگرچه سمیّت ترکیبات فیلتر و ته‌سیگار در مطالعات اکوتوکسیکولوژی به اثبات رسیده، اما شواهد اپیدمیولوژیک مستقیم دربارۀ مواجهۀ مزمن محیطی انسان با ته‌سیگار وجود ندارد و شواهد انسانی کنونی عمدتاً حاصل مصرف مستقیم یا دود دست دوم است. نتیجه‌گیری: سموم ناشی از سیگار و ترکیبات احتباس‌یافته در فیلتر، عوامل مخاطره‌آمیز جدی برای سلامت باروری هستند. شکاف پژوهشی بارزی درزمینۀ سنجش مواجهۀ مستقیم زیست‌محیطی با میکروپلاستیک‌ها و رواناب‌های ناشی از ته‌سیگار بر دستگاه تناسلی انسان وجود دارد که نیازمند مطالعات هم‌گروهی و ارزیابی‌های بیومارکری در آینده است.   <div style="text-align: justify;">Background and Objectives: Cigarette filters and discarded cigarette butts contain thousands of chemicals, including heavy metals and cellulose acetate microplastics, which are increasingly recognized as emerging environmental pollutants. However, evidence linking these contaminants to reproductive outcomes remains fragmented and heterogeneous. This scoping review aimed to map the available evidence on the effects of cigarette-related toxicants and filter-derived pollutants on fertility indicators in women and men, and to identify key research gaps. Materials and Methods: This scoping review was conducted in accordance with the five-stage framework of Arksey and O’Malley and reported following the PRISMA-ScR guideline. A comprehensive search of PubMed, Scopus, and Web of Science, as well as the Iranian databases SID and Magiran, was performed for studies published from January 1986 to March 2025 using a combination of MeSH terms and free-text keywords. Two reviewers independently screened records and extracted data. Eligible sources included primary studies and evidence syntheses examining cigarette toxicants, filter-related compounds, and fertility-related outcomes. Results: Of 61,596 titles/abstracts screened, 10 studies met the inclusion criteria. Overall, the evidence suggested that toxic constituents and heavy metals (notably cadmium, lead, and nicotine), through oxidative stress, sperm DNA fragmentation, and endocrine disruption, are associated with reduced sperm concentration and motility in men, and diminished ovarian reserve (lower anti-Müllerian hormone [AMH]) and accelerated follicular apoptosis in women. While ecotoxicological studies have established the toxicity of cigarette-butt leachates and filter-related compounds, direct epidemiologic evidence on chronic environmental exposure to cigarette-butt pollutants in humans is scarce; existing human evidence largely reflects active smoking or secondhand smoke exposure rather than long-term, low-level environmental contact. Conclusion: Cigarette-derived toxicants and filter-retained compounds represent important risk factors for reproductive health in both sexes. A major research gap is the limited human evidence on systemic exposure to microplastics and pollutants released from cigarette butts into the environment and their potential reproductive effects. Future work should prioritize well-designed prospective cohort studies and biomarker-based exposure assessments.  </div> ته‌سیگار, فیلتر سیگار, آلاینده‌های نوپدید, باروری, اسپرم, تخمک, مرور دامنه‌ای Cigarette butt, Cigarette filter, Emerging pollutants, Reproductive health, Semen quality, Ovarian reserve, Scoping review 1 10 http://fhprj.esfrums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-38-3&slc_lang=fa&sid=1 Soraya Amiri Sabouri ثریا امیری صبوری 0009-0001-2192-5972 No Student Research Committee, Torbat Jam Faculty of Medical Sciences, Torbat Jam, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده علوم پزشکی تربت جام، تربت جام، ایران Maryam Zali Baharvand مریم ذالی بهاروند 0009-0003-6782-918X No Student Research Committee, Torbat Jam Faculty of Medical Sciences, Torbat Jam, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده علوم پزشکی تربت جام، تربت جام، ایران Forugh Aleebrahim فروغ آل ابراهیم forugha07@gmail.com 0000-0002-7022-7708 Yes MSc in Epidemiology, Department of Public Health, Torbat-e Jam Faculty of Medical Sciences, Torbat-e Jam, Iran گروه بهداشت عمومی، دانشکدۀ علوم پزشکی تربت جام، تربت جام، ایران